Nakliye, gümrük ve ATA Karnesi
Stand ve ürünler salona nasıl gider: yurt içi nakliye, yurt dışı için tır, konteyner ve hava kargo, geçici ihracat beyannamesi, ATA Karnesi, fuar nakliyecisi ve sigorta. Milli katılımda nakliye şartnameleri nasıl işler, gümrükte tır neden bekler.
Nakliye ve gümrük, fuar sürecinin katılımcıya en yabancı kısmıdır ve en çok sürprizin çıktığı yerdir. Bu bölümde yöntemi, belgeleri ve süreleri anlatıyoruz; bizim yurt dışı projelerde nasıl çalıştığımız fuar lojistiği sayfasında. Mevzuat ve ücretler değişir; ATA Karnesi için odanıza, geçici ihracat için gümrük müşavirinize son durumu sorun. Karnenin adım adım nasıl alındığını ATA karnesi yazımızda, stand parçalarının yurt dışına çıkış planını yurt dışı fuara stand götürmek yazımızda ayrıca anlattık.
01
Yurt içi nakliye: iki araç, bir sıra
Yurt içi fuarda stand parçaları stand firmasının aracıyla, ürünler çoğunlukla katılımcının kendi aracıyla ya da fuar nakliyecisiyle gelir. Parçalar salona iniş sırasına göre yüklenir: zemin ve iskelet ilk araçta, grafik, mobilya ve ürün ikinci araçta. Kurulum günü araç girişi organizatörün verdiği pencerede ve kayıtlı plakayla yapılır; rampa randevusu olmayan araç kapıda bekler.
Tüyap atölyemize on beş dakika, CNR Expo bir saat mesafededir; eksik ya da hasarlı parça aynı gün atölyeden yenilenir. İstanbul dışındaki fuarlarda (İzmir, Ankara, Antalya, Bursa) stand bir gün önce yola çıkar ve ekip kurulum sabahı salondadır.
02
Yurt dışı nakliye: tır, konteyner, hava kargo
Avrupa fuarlarına stand ve ürünler tırla gider; İstanbul'dan Düsseldorf, Köln ya da Frankfurt'a üç dört gün, Münih'e benzer süre. Parça ölçüsü tıra ve salon kapısına göre belirlenir. Körfez (Dubai, Riyad) ve ABD (Atlanta, Las Vegas) fuarlarına konteynerle deniz yolu (dört ila altı hafta) ya da acil parçalar için hava kargo kullanılır; bu fuarlarda üretim takvimi deniz yolu süresi kadar öne çekilir.
Büyük fuarların resmi nakliyecisi vardır (Almanya'da çoğunlukla fuar merkezinin anlaşmalı lojistik firması). Resmi nakliyeci salon içi forklift ve vinç hizmetini, standa teslimi, boş kapların toplanıp fuar sonunda geri getirilmesini ve depolanmasını üstlenir; Messe Düsseldorf kurallarına göre boş kaplar standda ya da kiralanan hizmet alanında tutulamaz, yalnızca nakliyeci aracılığıyla depolanır. Bu hizmetler fuar öncesi sipariş edilir ve tarifeyle ücretlendirilir.
Milli katılımlarda organizatör (örneğin ihracatçı birliği) bir nakliye şartnamesi yayımlar ve tek bir nakliye firması seçer: ürünler nakliyecinin İstanbul'daki deposuna mal listesi, fatura ve gümrük belgeleriyle teslim edilir; nakliyeci karayolu taşımayı, iki ülkedeki gümrük işlemlerini, standa dağıtımı, boş kap depolamayı ve fuar sonrası ithalatı yapar. Depolama sevk gününe kadar ve dönüşte bir hafta kapsamdadır; aşan süre ayrıca ücretlendirilir. Nakliye şartnamesindeki teslim tarihini kaçıran ürün tıra binmez. Konteyner ve tır planını yurt dışı fuar standı sayfasında ayrıca anlattık.
- 1 yıl
- ATA Karnesi'nin geçerlilik süresi; fuar ve sergi eşyası için Ek B.1 kapsamı
- %50
- karne kapsamındaki eşyanın toplam değerine göre TOBB adına istenen banka teminatı oranı
Kaynak: TOBB ATA Karnesi
Kaynak: TOBB ATA Karnesi
03
Geçici ihracat mı, ATA Karnesi mi
| Konu | Geçici ihracat beyannamesi | ATA Karnesi |
|---|---|---|
| Ne | Gümrük Kanunu kapsamında, fuarda sergilenmek üzere geçici çıkış beyanı; eşyanın ayırt edici özellikleri ve fuar adı beyannameye yazılır | Uluslararası gümrük belgesi; TOBB tarafından odalar aracılığıyla düzenlenir, fuar ülkesinde vergisiz geçici ithalat sağlar |
| Belgeler | Beyanname, proforma fatura ya da sevk irsaliyesi ("bedelsizdir, fuar amaçlı geçici ihracattır" şerhi), eşya listesi | ATAK başvurusu (e-imza), proforma fatura, marka/adet/değer/menşe listesi, vergi levhası, imza sirküleri, banka teminat mektubu |
| Varış ülkesinde | O ülkenin geçici ithalat kuralları ve teminatı ayrıca uygulanır | Karne üye ülkelerde teminat yerine geçer; karne sayfaları giriş ve çıkışta mühürlenir |
| Süre | Geri getirme süresi gümrükçe belirlenir; süre uzatımı yoksa Gümrük Kanunu md. 168'deki üç yılı aşamaz | Karne bir yıl geçerli; fuar eşyası için varış ülkesinde en az altı ay kalma süresi |
| Geri dönmezse | İşlem kesin ihracata dönüşür; fuarda satılan ürün için fatura ve KDV işlemi gerekir | Varış ülkesinde gümrük vergisi ve ceza teminattan tahsil edilir |
| Ne zaman uygun | Tek ülke, tek fuar, nakliyecinin gümrük müşaviri varsa | Birden fazla ülke ya da fuar, ABD ve Körfez gibi uzun mesafe, değerli numune ve stand parçaları |
ATA Karnesi başvurusu TOBB'un ATAK sistemi üzerinden elektronik ortamda ve e-imzayla yapılır; karneyi ticaret ya da sanayi odanız düzenler. Teminat, karne kapsamındaki eşyanın toplam değerinin yüzde 50'si oranında TOBB adına banka teminat mektubudur; nakit ya da başka teminat türleri odaya göre değişebilir. Karne bedeli yıllık belirlenir; güncel ücreti odanızdan öğrenin. Fuar ve sergi eşyası için karnenin Ek B.1 sayfaları kullanılır ve eşyaya geçici ithal tarihinden itibaren en az altı ay yurtta kalma süresi verilir.
Karne ile giden stand parçaları ve numuneler fuar ülkesine vergisiz girer, karne sayfaları giriş ve çıkışta mühürlenir, aynı eşya geri dönünce teminat çözülür. Eşya listesindeki her kalem gümrükte eşleştirilir; listeye yazılmayan parça karne kapsamına girmez. Bu yüzden stand parça listesi ile karne listesi aynı elden çıkmalıdır.
Geçici ihracatta faturanın bedelsiz kesilmesi ve üzerine fuar amaçlı geçici ihracat şerhi düşülmesi uygulamada yaygındır; gümrük değer tespiti için emsal bedel gösterilir. Fuarda satılan ürün geri gelmeyeceği için işlem kesin ihracata dönüşür ve mali müşavirinizle KDV kaydı yapılır.
Yurt dışı fuar için tek sözleşme, tek sorumlu
Üretim İstanbul'daki atölyemizde, gümrük ve ATA Karnesi bizde, kurulum kendi ekibimizle. Almanya fuarlarında Aachen ofisimiz nakliyeyi karşılar ve organizatörle Almanca yazışır. Siz yalnızca ürünlerinizi ve ekibinizi getirirsiniz.
04
Sigorta ve sorumluluk
Organizatörün poliçesi genellikle salonun kendisini (yangın, su baskını, doğal afet) kapsar; sergilenen ürünler ve stand kapsam dışındadır. Nakliyat sigortası, sergilenen mal sigortası ve üçüncü şahıs sorumluluk poliçesini katılımcı ayrıca yaptırır. Milli katılımda "nakliyeli" ilan edilen fuarlarda organizatörün paketi çoğunlukla nakliye sigortasını içerir; kapsamı ve hasar bildirim süresini şartnameden kontrol edin.
Stand yapısının statik, teknik, mekanik ve elektrik sorumluluğu katılımcıya ve yükleniciye aittir (Tüyap yerleşim planı notları). Stand firmasının teklifinde "fuar boyunca teknik destek" satırını ve hasar durumunda kimin sorumlu olduğunu yazılı isteyin.
05
Sık sorulan sorular
- Gümrükte tır neden bekler?
En sık üç neden: eşya listesiyle tırdaki parçaların eşleşmemesi, faturada geçici ihracat şerhinin olmaması, ATA Karnesi'nde eksik sayfa ya da mühür. Üçü de yola çıkmadan önce kontrol edilir; nakliyecinin gümrük müşaviri belgeleri yüklemeden önce görmelidir.
- ATA Karnesi'ni kim alır: biz mi, stand firması mı?
Stand parçaları için stand firması, sergilenecek ürünler için katılımcı; ikisi tek karnede birleştirilebilir ama teminatı veren taraf karnenin sahibidir. Biz yurt dışı sözleşmede stand parçalarının karnesini üstleniyoruz; ürün karnesi için odanıza yönlendiririz.
- Fuar nakliyecisini kullanmak zorunlu mu?
Salona kendi aracınızla giriş çoğu fuarda serbesttir, ama salon içi forklift, vinç ve boş kap depolama yalnızca resmi nakliyeciden alınır; bazı Alman merkezlerinde resmi nakliyeci alandaki tek yetkilidir. Milli katılımda organizatörün nakliyecisi şartname gereği tektir.
- Numuneleri fuarda satabilir miyiz?
Geçici ihracatla giden ürün satılırsa geri gelmez ve işlem kesin ihracata dönüşür; fatura, KDV ve varış ülkesinin ithalat vergisi devreye girer. ATA Karnesi kapsamındaki eşyanın satışı karne ihlalidir ve teminattan tahsilata yol açar. Satış planlıyorsanız o ürünleri baştan kesin ihracat olarak gönderin.
Kaynaklar
- ATA Karnesi: kapsam, başvuru ve ATAK sistemi — TOBB
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
- Messe Düsseldorf teknik kurallar: boş kap depolama ve nakliye — Messe Düsseldorf
- Milli katılım fuar nakliye şartnameleri (örnek: İKMİB) — İKMİB
- Yurt dışı fuar lojistiği hakkında bilgi — AUMA
Aklınızda kalan bir soru mu var?
Hangi aşamada olursanız olun, telefonla ya da WhatsApp üzerinden on dakikada yol gösterelim. Teklif istemek zorunda değilsiniz; ilk fuarına hazırlanan bir firmanın sorusunu cevaplamak bizim için de işin parçasıdır.